Chúng ta đang sống ở Thời đại Hoàng Kim của những khám phá về loài Khủng long.
Trên khắp thế giới,
một thế hệ khủng long mới đã được phát hiện.
Từ những loài khổng lồ nhất và những sát thủ săn mồi nguy hiểm nhất ...
đến những loài kỳ lạ và tuyệt đẹp nhất.
Từ Bắc Cực đến Châu Phi.
Từ Nam Mỹ đến Châu Á.
Với việc sử dụng các chứng cứ mới nhất, lần đầu tiên ...
chúng ta có cái nhìn toàn cầu thực tế về các tạo vật tuyệt diệu này.
Dịch bởi: davidseanghia@gmail.com .: www.phudeviet.org :.
Trong tập phim này,
chúng ta khám phá thế hệ gần nhất của khủng long sát thủ ...
... loài động vật ăn thịt mà sự giết chóc đã nâng lên một cấp độ mới.
Vào cuối Kỷ phấn trắng, 75 triệu năm trước,
những thợ săn sát thủ này đã có mặt trên cả địa cầu.
Ở các lục địa phía Nam,
loài Abelisaurids với sức mạnh và cơ bắp đang ở vị trí tối cao.
Trong khi ở phía Bắc, loài khủng long nổi tiếng Tyrannosaurs là kẻ thống trị.
75 triệu năm trước, Công viên khủng long ở Canada
là nhà của hai loài Tyrannosaurs lớn nhất.
Lớn nhất và nặng nhất là Daspletosaurus.
Năm 2009, các máy quét y khoa đã được sử dụng
để nhìn sâu vào bên trong não bộ của những sát thủ này.
Trong tất cả các loài khủng long, Tyrannosaurs được phát hiện
là loài có khu não bộ dùng đánh hơi lớn nhất ...
điều sẽ cho chúng một lợi thế săn mồi rõ ràng.
Trước đó, Kỷ phấn trắng Alberta
là một vùng đồng bằng ven biển rộng lớn được bao phủ bằng các khu rừng ...
... là nơi săn mồi hoàn hảo đối với Daspletosaurus.
Dài 9 m và nặng 3 tấn,
nó là động vật ăn thịt thống trị trong những khu rừng này.
Ớ đây, nó phụ thuộc vào khả năng của khứu giác và thính giác,
cũng như thị giác của nó để săn mồi.
Chasmosaurus,
tê giác long, có nhiều sừng dùng để phòng thủ ...
... là một đối thủ phù hợp với sát thủ như Daspletosaurus.
Trong tất cả loài Tyrannosaurs, T Rex có thể nổi tiếng nhất,
nhưng tiến hóa nổi bật nhất của loài thú săn mồi
khi lui về 10 triệu năm trước chính là Daspletosaurus.
Giải phẫu loài Tyrannosaurs cho thấy chúng rõ ràng là những sát thủ.
Chúng to, với các hộp sọ lớn và mạnh, cùng với cơ ở cổ mạnh mẽ.
Mắt hướng về phía trước giúp theo dõi sự di chuyển của con mồi rất dễ dàng.
Chúng nổi tiếng vì tay ngắn,
nhưng với Tyrannosaurs khổng lồ thì những gì cần chỉ là cắn.
Chúng có lực cắn mạnh nhất trong các loài khủng long có răng,
không giống kiểu răng mỏng sắc như dao lóc thịt của Carnosaurs,
răng của chúng dày và cứng nên có thể dễ dàng nghiền nát xương và giết con mồi.
Tuy nhiên, con Daspletosaurus này đã mất yếu tố bất ngờ.
Các yếu tố đang thuận lợi hơn với con Chasmosaur.
Kể cả các thú săn mồi chết chóc cũng thường thất bại hơn thành công.
Việc xuất hiện loài Tyrannosaurus đã dẫn đến sự tiến hóa vũ khí sát thương
với những con khủng long có sừng.
Chúng càng ngày càng lớn hơn.
Đó là mối quan hệ giữa loài ăn thịt và con mồi đã tồn tại
trong hơn 65 triệu năm.
Nổi bật nhất là kiểu đầu ấn tượng của khủng long có sừng.
Màng trên đầu của Chasmosaurus thực tế chỉ là lớp xương mỏng
nên sẽ không ngăn nổi vết cắn của Tyrannosaur.
Nhưng với việc làm nó trông lớn hơn nhiều thì đã mang lại hiệu quả mong muốn.
Sừng và màng của loài khủng long này có tác dụng như cản trở tầm nhìn,
dù chúng chỉ mang lại sự bảo vệ thể xác nhỏ.
Nó nghĩa là một con Chasmosaurus trưởng thành hoàn chỉnh
sẽ thường an toàn khỏi hầu hết loài ăn thịt.
Con Daspletosaurus này còn nhỏ.
Kể cả hai con Daspletosaurs cũng chẳng đe dọa gì nhiều.
Nhưng năm 2005, một phát hiện đáng chú ý đã được công bố.
Trong Khu vực 2 ở Montana,
một cuộc khai quật mới cho thấy điều gì đó khác thường ...
một bộ sư tập hóa thạch của Daspletosaurus,
tất cả đều được chôn cùng một nơi vào cùng một khoảng thời gian.
Điều đó chỉ ra Daspletosaurus săn theo bầy.
Tyrannosaurs, như Daspletosaurus, đã rất thành công,
vào cuối kỷ Phấn trắng, chúng là loài săn mồi thống trị
ở cả Bắc Mỹ và Châu Á.
Ở châu Á, là Alectrosaurus, Alioramus và Tarbosaurus.
Ở Mỹ, Albertosaurus, Gorgosaurus,
Daspletosaurus và T Rex.
Nhưng càng về phía Bắc, bằng chứng của Tyrannosaurs
càng ngày lại càng hiếm.
Ở Alaska, các hóa thạch được khai quật gần Bắc băng dương.
Đó là khu vực có nhiều khủng long sống nhất ở vùng cực ...
và dường như ở đây tồn tại một sát thủ khác.
Loài thực vật phổ biến nhất trong khu vực này
là loài có tính xã hội cao, Edmontosaurus.
Chúng là loài khủng long mỏ vịt lớn nhất ở Bắc Mỹ ...
... và chúng là con mồi hoàn hảo cho rất nhiều loại thú săn mồi khác nhau.
Troodon trông không có vẻ nguy hiểm như Tyrannosaur,
nhưng bằng chúng hóa thạch cho thấy chúng là những thợ săn chết người
sống hoàn toàn vào việc ăn thịt.
Mới nhìn, dường như con Edmontosaurus trưởng thành có hơi chút sợ hãi.
Dài 12 m và nặng 3.5 tấn,
thì loài săn mồi nhỏ kia chẳng khác gì người lùn khi so với Edmontosaurus.
Troodon là loài khủng long thường nhỏ, dài 2 m ...
nhưng răng của loài Troodon ở Alaska lại cho thấy một điều đáng chú ý.
Những động vật ăn thịt ở Bắc Cực thường lớn gấp đôi so với bình thường.
Troodon không chỉ sinh tồn ở đây mà còn phát triển mạnh mẽ.
Đó là vì khả năng săn mồi của chúng
phát triển mạnh khi mặt trời lặn.
Đây là vùng đất vào cuối mùa hè,
thì bóng tối ngự trị nhiều hơn ánh sáng.
Troodon nổi tiếng có bộ não lớn nhất
so với mối tương quan kích cỡ cơ thể với bất kỳ loài khủng long nào ...
... nhưng quan trọng nhất là đôi mắt của chúng.
Không chỉ mắt hướng về phía trước, làm chúng là loài đi săn vận động,
mà còn vì mắt chúng to một cách đặc biệt.
Loài săn mồi này có thể săn tốt ngay khi trời tối.
Do được bảo vệ theo nhóm,
loài săn mồi này thường chọn con mồi dễ dàng nhất,
nên con Edmontosaurs trưởng thành đang gặp nguy hiểm.
Tách khỏi nhóm,
con trưởng thành này đã mắc phải một sai lầm chết người.
Các hố xương của khủng long ở Alaska phần lớn thường là
phần còn lại của loài Edmontosaurus đang lớn.
Một số chứng cứ rõ ràng cho thấy là các vết cắn của Troodon.
Đối nghịch với kích thước nhỏ bé, Troodon phát triển mạnh ở đây
nhờ việc khai thác điểm yếu của các con mồi đang lớn
trong suốt những tháng mùa đông dài và tối tăm.
Với một nguồn lương thực cung cấp ổn định,
Troodon có thể sống sót qua mùa đông khắc nghiệt ở Bắc cực.
Và vì thế, chúng đã tăng gần gấp đôi kích cỡ
so với anh em họ của chúng ở miền Nam.
Nhưng cũng có ngoại lệ.
Bất cứ nơi nào Tyrannosaurs sinh sống, chúng luôn là loài ăn thịt lớn nhất,
sống thành nhóm gồm cả các con non và các con trưởng thành.
Trong những cuộc tấn công chớp nhoáng, con non dùng tốc độ, con trưởng thành dùng sức mạnh.
Đó là một chiến thuật săn mồi thường có hiệu quả chết người.
Nhưng khi có sự ghen ghét, tấn công theo bầy không phải là kế hoạch cẩn thận.
Chẳng có chiến thuật nào ngoài việc hành động theo bầy.
Nó đơn thuần là chủ nghĩa cơ hội.
Nên khi hoàn tất việc săn mồi, sẽ sớm nổ ra cuộc chiến tiếp theo.
Ở nhiều loài Tyrannosaurs, chúng ta thấy có các lỗ và rãnh trên hộp sọ,
các chấn thương điển hình do vết cắn của các con Tyrannosaurs khác.
Trong một hóa thạch của Daspletosaurus, các vết răng chỉ ra
một cá nhân đã bị các thể khác tấn công.
Trong hóa thạch khác, đầu của một cái răng
vẫn còn nằm trong xương sọ.
Từ bằng chứng này, ta có thể giả định các nhóm như vậy
còn xa mới có sự hòa đồng ...
... và chúng chắc chắn không có tính dân chủ.
Trong thế giới này, mạnh được yếu thua.
Tyrannosaurs thống trị toàn cầu gần như là tổng thể,
đó là vì không có sự phân chia giữa các lục địa với nhau.
75 triệu năm trước, trái đất có sự phân chia Nam Bắc rõ ràng,
và không có liên kết vật lý nào giữa các phần của địa cầu.
Nghĩa là loài Tyrannosaurs không thể phân tán xuống các lục địa phía Nam.
Ở đây, có một loài sát thủ khác trị vì ở vị trí tối cao.
Đây là loài Abelisaurids.
Trong mười năm qua, Madagascar đã cung cấp
các bằng chứng toàn diện nhất về loài săn mồi này.
70 triệu năm trước, Madagascar đã là một hòn đảo.
Nhưng khí hậu của nó thì nóng và khô hơn nhiều so với ngày nay.
Trong Kỷ phấn trắng, Madagascar bị hạn hán tàn phá.
Loài ăn thịt lớn như Majungasaurus
thì rất dễ bị chết đói.
Ăn xác thối là cách duy nhất để sinh tồn.
Chúng ta nghĩ Majungasaurus là loài ăn thịt hàng đầu ở đây.
Nhưng năm 2003, vài bộ xương của một nhóm Majungasaurs
cho thấy có các dấu răng.
Đó rõ ràng là sản phẩm của một loài lớn hơn và là sát thủ tàn bạo.
Majungasaurus cũng chia sẻ các vùng đồng bằng
với khủng long nhỏ hơn như Rahonavis.
Nhỏ hơn nghĩa là Rahonavis cần ít thức ăn hơn để tồn tại.
Thịt sẽ thu hút mọi loài săn mồi lớn trong nhiều dặm xung quanh.
Một con Majungasaurus đực,
bị thu hút bởi lễ hội.
Nó thì có nhiều thách thức khó khăn hơn là thịt.
Majungasaurus có tay ngắn nên không thể cầm nắm.
Giống như Tyrannosaurs, mọi thứ chỉ là cắn.
Hình dáng sọ và răng của Majungasaurus
cho thấy một cách cắn rất khác với loài khủng long lóc thịt.
Với một hộp sọ rộng, ngắn và đầy cơ bắp ...
nó có chức năng cắn và ngoạm chặt,
hơn là xẻ thịt con mồi của nó.
Cuộc chiến này có nhiều ý nghĩa hơn
là giành quyền ăn hợp pháp xác thối đó.
Khi vết cắn trên cổ trong phần còn lại của con Majungasaurus
được nghiên cứu kỹ hơn ...
... dấu trên xương khớp với
loài ăn thịt lớn duy nhất trong khu vực.
Majungasaurus là sát thủ lớn nhất ở các vùng đất này.
Đây là chứng cứ đầu tiên và không thể bác bỏ về khủng long ăn thịt đồng loại.
Nó có thể gây sốc, nhưng là một hành vi rõ ràng cho thấy
những sát thủ thành công nhất
sẽ tận dụng tối đa lợi thế của chúng.
Daspletosaurus.
Với một lực cắn chưa từng thấy ở bất cứ loài khủng long nào trong khu vực,
chúng là sát thủ ở một đẳng cấp hoàn toàn khác.
Và nhóm này đang tập trung để tận dụng lợi thế trong một sự kiện hàng năm.
Trong Công viên Khủng long,
hàn ngàn xương đã được tìm thấy,
rải rác trên cùng một lớp đá.
Chúng thuộc về khủng long có sừng Centrosaurus ...
... và chúng xuất hiện trong nhiều cánh đồng xương ở khu vực săn mồi,
những địa điểm săn mồi hàng loạt.
Đàn Centrosaurus lớn này đang trên đường đi chuyển ...
... từ vị trí tổ của chúng đến vùng đất thấp ven biển ở phía Đông.
Vô tình chúng đang đi đến những cái chết đang chờ sẵn.
Việc di cư đã đưa Centrosaurs vào sâu đất liền,
tránh xa lũ lụt ven biển.
Đó là điều Daspletosaurus đang đợi.
Có quá nhiều thứ để bảo vệ ...
nên cái giá phải trả không hề thấp.
Và mọi thứ đang trở nên tồi tệ hơn với Centrosaurs.
Với một trận lụt của sông ở phía trước và Daspletosaurus ở phía sau,
thì đây là lúc cho một cuộc thảm sát.
Nhưng lần này, Daspletosaurs không phải là
loài chịu trách nhiệm duy nhất cho cuộc thảm sát này.
Có một sát thủ còn kinh hoàng hơn đang ở đây.
Nhiều cơn mưa nặng hạt đã làm thay đổi các con sông khô hạn thành cái bẫy chết người.
Sát thủ thật sự chính là thời tiết.
Các nghiên cứu gần đây của nghĩa địa xương dày đặc cho thấy 96% xương
là của một loài duy nhất - Centrosaurus -
và chỉ một số ít xương có dấu hiệu vết cắn.
Các bằng chứng hóa thạch cho thấy chúng bị chết đuối hàng loạt ...
... kết quả do lũ lụt trên diện rộng ...
một sự kiện mà chúng ta thấy đã lặp lại ở hơn 20 địa điểm khác nhau.
Và khi nước rút đi, các cơ hội mới đã xuất hiện.
Những sự kiện như thế này cho loài săn mồi các chọn lựa dễ dàng.
Nhưng thậm chí trong các cuộc chiến giành thịt thối rữa,
quyền lực của Daspletosaurus là tuyệt đối.
Tyrannosaurs ở miền Bắc và Abelisaurids ở miền Nam
là các sát thủ siêu hạng vào thời đại của chúng.
Chúng thống trị mọi châu lục nơi chúng được tìm thấy.
Và cùng nhau, chúng là những loài cuối cùng của khủng long sát thủ.
Dịch bởi: davidseanghia@gmail.com .: www.phudeviet.org :.